Bewonerparticipatie en het City-zen project

20-10-2017

Op donderdag 5 oktober gaf collega Sarah Bogaert een presentatie over het City-zen project tijdens European Utility Week. De presentatie maakte deel uit van de “citizen engagement” sessie. De sleutelboodschappen van de presentatie zijn hieronder te lezen.

Het doel van het City-zen project is om energie-efficiënte steden te ontwikkelen en een methodologie en tools uit te werken voor steden, industrie en burgers om de 20-20-20 doelen te halen. Om dit mogelijk te maken werden 20 projecten opgezet in Grenoble en Amsterdam.

Bewonerparticipatie als startpunt

Burgers betrekken blijkt een van de belangrijkste punten die terugkwamen in de verschillende presentaties tijdens de “citizen engagement” sessie. Nieuwe diensten en technologieën zijn enkel nuttig als burgers ook bereid zijn ze te implementeren.

Er zijn meer dan 20 demonstratoren in het City-zen project, maar in deze presentie wordt ingegaan op de retrofitting demo en de virtuele centrale/thuisbatterijdemo.

De retrofitting demo

Retrofitting verwijst naar het verbeteren van bestaande woningen door energie-efficiënte maatregelen te nemen. Om dit grootschalig te realiseren is het van belang zoveel mogelijk mensen aan te trekken. Een goede manier om hier meer inwoners bij te betrekken is om ambassadeurs te vinden in de huizen die heringericht werden om zo andere inwoners te overtuigen van het nut van (N)ZEB retrofitting, ofwel het renoveren van huizen tot ze (bijna) energieneutraal zijn. Organisaties rond sociale woningen kunnen ook meer betrokken worden en best practices uitwisselen. Wanneer er meerdere aanvragen voor renovatie zijn kunnen die automatisch verzameld worden op een platform, wat interessant kan zijn voor bijvoorbeeld banken. Het is nuttig om checken hoe energiebesparing te integreren in kredietchecks.

De overheid kan huiseigenaars stimuleren om een individueel energieplan te maken voor elk huis, een plan dat toont hoe een gebouw gerenoveerd kan worden tot (bijna) energieneutraal over een langere periode. Dit vermijdt ook lock-in maatregelen waarbij gemaakte veranderingen ervoor zorgen dat het niet kostenefficiënt is om de energie-efficiëntie van een gebouw nog verder te verhogen. Een andere mogelijkheid is dat de stad aan scenarioplanning doet waarbij het onderzoekt in welke districten energie-efficiëntiemaatregelen het meest interessant zijn, welke investeringen in stadsverwarming gedaan kunnen worden,…

Samenvatting van de sleutelboodschappen van deze demo:

·       Retrofitting is situationeel: problemen mogen dan nog hetzelfde zijn, maar oplossingen vaak niet omdat elke burger uniek is

·       Samenwerking tussen gebouwen, districten en organisaties die bezig zijn met sociale woningen is essentieel om optimale oplossingen te waarborgen

·       Planning van de renovatie is belangrijk, zowel voor de burger als de stad, en moet ten alle tijd gebaseerd zijn op de correcte informatie

·       We kunnen vragen rond subsidies en kosten-efficiëntie niet negeren, zodat steun niet enkel belandt bij huishoudens die het niet noodzakelijk nodig hebben

·       Gegroepeerde aanvragen naar/inzichten in energiebesparing kunnen aantrekkelijk zijn voor banken

De virtuele energiecentrale/thuisbatterij demo

Deze demo bestaat uit 50 thuisbatterijsystemen die samen een virtuele energiecentrale vormen. Dit maakt het mogelijk om energie op te slaan en later te gebruiken om te verhandelen op de energiemarkt of om het net te ondersteunen. De batterijsystemen worden geplaatst in de huizen van vrijwillige deelnemers aan de demo. Hierna wordt de motivatie om al dan niet deel te nemen bekeken.

In de motivatie om deel te nemen kunnen we drie factoren onderscheiden. Ten eerste creëert deelname een zekere opwinding: mensen geloven dat de deelname interessant, gesofisticeerd en cool is. Ten tweede kalibreert de deelname hun perceptie (van het milieu en van hun huishouden) met de objectieve data van slimme apparaten (zonnepanelen en batterij) in hun huis. Ten derde is er het idee van een collectief boven een individuele deelname. Vrijwilligers zijn blij dat ze niet enkel praten over energie-efficiëntie maar effectief handelen, samen met hun buren, om een betere wereld te creëren.

Het is net zo interessant om te bekijken waarom mensen niet wilden deelnemen. Er waren fysieke barrières: het thuisbatterijsysteem neemt plaats in en moet verbonden zijn met een slimme meter. Ongeveer een derde van de geïnteresseerde deelnemers deden uiteindelijk niet mee omdat ze geen plaats hadden of omdat de kabel door hun living zou lopen. Er waren ook mentale barrières: mensen zijn bezig met hun dagelijkse routine en stress en nemen niet de tijd om na te denken over de pro’s en contra’s van een dergelijk project.

Om door deze mentale barrière te breken is het belangrijk om een diepere connectie te maken met de potentiële deelnemer. Klanten willen een gezicht, niet zomaar een bedrijf om mee te werken. Ze willen een persoonlijke connectie met de dienstverlener. Indien deze connectie op dieper niveau wordt gemaakt zijn ze meer geneigd om de thuisbatterij te accepteren.

Voor meer info over het City-zen project en de andere demo’s kan je terecht op de projectwebsite.